Hoe onderhoudsengineering mee evolueert met strengere veiligheids- en milieunormen

Wie vandaag een moderne plant binnenstapt, ziet nauwelijks nog de “heldhaftige” improvisatie van vroeger. In de jaren tachtig en negentig werd een storing vaak opgelost met vakmanschap, ervaring en een stevige portie buikgevoel. Dat werkte, tot de industrie complexer werd en incidenten, emissies en near misses niet langer als “pech” werden beschouwd, maar als voorspelbare gevolgen van keuzes in ontwerp, onderhoud en organisatie. In 2026 is dat kantelpunt definitief: strengere regels rond veiligheid en milieu zijn niet alleen een juridische realiteit, ze hertekenen ook hoe teams onderhoud plannen, uitvoeren en verantwoorden.

Onderhoudsengineering beweegt dus mee. Niet door méér papier te produceren, wel door slimmer te organiseren, data beter te gebruiken en rollen scherper af te bakenen. Zo blijf je compliant zonder dat elke audit eindigt in paniek, of elke stilstand onnodig uitloopt.

Van brandjes blussen naar aantoonbaar beheersen

De toegenomen compliance druk rond veiligheids- en milieunormen zorgt ervoor dat onderhoud niet langer alleen “beschikbaarheid” moet leveren. Het moet ook kunnen aantonen dat risico’s beheerst zijn, dat procedures gevolgd werden en dat afwijkingen correct behandeld zijn.

In sectoren zoals energie, metallurgie, automotive en (petro)chemie is dat extra voelbaar omdat:

• installaties vaak onder Seveso-achtige regimes vallen of strikte vergunningvoorwaarden hebben
• emissies, lekverliezen en afvalstromen meetbaar en traceerbaar moeten zijn
• contractor management en werkvergunningen steeds strikter beoordeeld worden
• wijzigingen aan assets sneller onder change control vallen, ook bij ogenschijnlijk kleine ingrepen

Hier zie je in de praktijk de evolutie van onderhoudsengineering onder invloed van milieunormen en veiligheidseisen: minder ad hoc, meer procesbeheersing, met duidelijke bewijsvoering.

Gestructureerde werkvoorbereiding als ruggengraat van stilstanden

Bij grote stops wordt het verschil gemaakt vóór de eerste bout los gaat. Een goed voorbereide shutdown is geen luxe, het is het mechanisme waarmee je risico’s, vergunningen, isolaties, ATEX-zones, werkvergunningen en milieuvoorwaarden op één lijn brengt.

Een gestructureerde werkvoorbereiding voor shutdowns vertaalt zich naar een aantal herkenbare keuzes:

• scopecontrole: wat is wettelijk of technisch verplicht, en wat is “nice to have”?
• jobpakketten die uitvoerbaar zijn: juiste materialen, tools, methodes, toegang en plannen
• duidelijke acceptatiecriteria: wanneer is een job echt klaar, technisch én administratief?
• vooraf afgestemde veiligheids- en milieuchecks, zodat je niet op dag 3 vastloopt op een ontbrekende vrijgave
• geïntegreerde planning tussen maintenance, projecten, operations en HSE

In de (petro)chemie bijvoorbeeld zie je dat reliability engineering steeds vaker meebepaalt welke inspecties of vervangingen in de stop moeten, en welke nog veilig kunnen wachten. Het resultaat is een stop die niet alleen sneller verloopt, maar ook beter verdedigbaar is bij audits en incidentonderzoek.

Rollen die het verschil maken: wie bewaakt wat?

Strengere normen maken samenwerking belangrijker, maar ook kwetsbaarder als niemand precies weet wie de eigenaar is van beslissingen. Daarom ontstaan er in veel organisaties scherpere rolafspraken, met typische spilfuncties zoals werkvoorbereider, stilstandcoördinator en reliability engineer.

De stilstandcoördinator als spil in compliance

De rol van de stilstandcoördinator bij compliance gaat verder dan planning bewaken. In sterk gereguleerde omgevingen is die persoon vaak de “traffic controller” die zorgt dat:

• werkvergunningen en isolaties aansluiten bij de planning
• contractors werken volgens de afgesproken methodes en rapporteren zoals vereist
• afwijkingen (bijvoorbeeld extra laswerk, andere pakking, gewijzigde methodiek) niet stilletjes “on the spot” beslist worden
• risico’s en milieuvoorwaarden tijdens de stilstand zichtbaar blijven, ook onder tijdsdruk

Met andere woorden: de stilstandcoördinator helpt voorkomen dat snelheid wint van controle.

Reliability engineer: van MTBF naar aantoonbaar risico-gestuurd onderhoud

Reliability engineering in (petro)chemie, energie of metallurgie is in 2026 vaak gekoppeld aan risicogestuurde keuzes: niet enkel “wat faalt het vaakst?”, maar ook “wat is de impact op veiligheid, milieu en vergunningen?”. Daardoor wordt reliability niet alleen een techniek, maar een stuurinstrument om onderhoud te prioriteren en tegelijk auditbestendig te maken.

Data-gestuurde opvolging: audits vragen bewijs, geen goede bedoelingen

Veel teams werken hard, maar verliezen punten tijdens audits omdat informatie versnipperd is: logboeken, Excel-lijsten, CMMS-notities, mails en toolboxes. De shift naar data-gestuurde onderhoudsopvolging voor audits is daarom logisch. Niet om “big data” te spelen, wel om consequent dezelfde vragen te kunnen beantwoorden:

• Welke kritische assets hadden openstaande acties, en waarom?
• Welke afwijkingen zijn er geweest, en hoe zijn die beoordeeld?
• Is er aantoonbaar geleerd uit incidenten en near misses?
• Zijn inspecties, kalibraties en wettelijke keuringen tijdig uitgevoerd?
• Welke KPI’s tonen dat het proces werkt, niet alleen dat mensen druk waren?

Een praktische aanpak is om een beperkt, robuust setje indicatoren te kiezen en dat te koppelen aan werkorders, inspectierapporten en MOC-beslissingen. Zo ondersteunt maintenance engineering procesbeheersing niet alleen de operatie, maar ook de externe verantwoording.

Belangrijk: data helpt pas als definities gelijk zijn. “Afgewerkt” betekent overal hetzelfde, anders krijg je mooie dashboards met onbetrouwbare conclusies.

Projectengineering en vergunningen: onderhoud en CAPEX groeien naar elkaar toe

In veel plants lopen onderhoud en projecten in elkaar over: vervangen van een pomp wordt een upgrade, een debottlenecking wordt een shutdownscope, een emissiemaatregel vraagt aanpassing van piping en instrumentatie. Daardoor botst men sneller op projectengineering die rekening moet houden met milieuwetgeving en vergunningen.

Wie dat onderschat, krijgt typisch dit patroon:

• late ontdekking dat een wijziging meldings- of vergunningsplichtig is
• extra studies of metingen die de planning doen schuiven
• discussies over ontwerpkeuzes omdat onderhoud, HSE en engineering niet dezelfde uitgangspunten delen

De oplossing is geen extra vergadering, maar een uniforme werkwijze waarin wijzigingsbeheer, risicoanalyse en documentatie vanaf het begin mee ingetekend zijn. Dat maakt nieuwbouwrisico’s en aanpassingen beheersbaar, ook als de druk hoog is.

Eén werkwijze voor stop én dagelijks onderhoud: minder frictie, minder stilstand

Veel bedrijven hebben een “turnaround-aanpak” die enkel tijdens grote stops werkt, terwijl het dagelijkse onderhoud op routine draait. Net daar sluipt risico binnen: kleine ingrepen gebeuren vaker, met wisselende teams, en zijn minder zichtbaar voor management.

Een uniforme aanpak voor shutdowns en dagelijks onderhoud zorgt dat dezelfde basisprincipes telkens terugkomen:

• prioriteren op risico en impact, niet op wie het hardst roept
• dezelfde kwaliteits- en veiligheidschecks, aangepast aan de schaal
• consequente documentatie, zodat kennis niet verdwijnt bij ploegwissels
• eenzelfde overlegstructuur tussen operations, maintenance, engineering en HSE

Dat is ook de snelste weg naar optimalisatie van onderhoud zonder onnodige stilstand: je haalt wachttijden, rework en misverstanden uit het systeem, zonder dat je veiligheid of milieuvoorwaarden “wegorganiseert”.

Hoe Dezandr Consultancy dit praktisch helpt maken

Dezandr Consultancy werkt vanuit één simpele gedachte: Denk anders, denk DEZANDR. In een context waar normen strenger worden en audits dichter op de huid zitten, is “anders denken” vaak: terug naar helderheid. Wie doet wat? Welke beslissingen vragen welke data? En welke standaard maakt het werk lichter in plaats van zwaarder?

Afhankelijk van jullie situatie kan dat gaan van ondersteuning in werkvoorbereiding en turnaround-structuur tot het scherpzetten van rolafspraken en opvolging.

• Voor technische trajecten en onderhoudsstructuur: kijk op de pagina Maintenance engineering.
• Voor procesmatige borging, audits en managementsystemen: verken Management consulting.

Slot: compliant worden zonder je plant stil te zetten

Strengere veiligheids- en milieuregels verdwijnen niet meer. De vraag is dus niet hoe je ze “overleeft”, maar hoe je onderhoudsengineering zó laat meegroeien dat compliance een resultaat wordt van goed werk, niet van last-minute bewijsvoering. Met gestructureerde voorbereiding, heldere rollen en datagedreven opvolging krijg je controle, en net die controle verkort stilstanden.

Wil je sparren over jullie volgende shutdown, auditvoorbereiding of de stap naar één uniforme werkwijze in onderhoud en projecten? Neem dan contact op via Ik denk anders en bekijk samen met Dezandr Consultancy welke aanpak het meeste rust én rendement oplevert.

Contact | Dezandr Consulting Nieuwsgierig? Take the leap. DENK ANDERS, DENK DEZANDR. Neem vrijblijvend contact op en dan bekijken we samen hoe DEZANDR jouw kan helpen.

DENK ANDERS, DENK DEZANDR

Hoe onderhoudsengineering mee evolueert met strengere veiligheids- en milieunormen